Großsteingrab Nadelitz 3

Wie denkt dat Rügen alleen bekend is om zijn krijtwitte kliffen en uitgestrekte stranden, heeft de stille geheimen van het binnenland nog niet ontdekt. Verspreid over het groen glooiende landschap rondom het dorpje Nadelitz liggen de resten van een uitzonderlijk prehistorisch grafveld, dat meer dan vijfduizend jaar geschiedenis in zich draagt.

Een grafveld uit de jonge steentijd

De grootstenengraven bij Nadelitz stammen uit de zogenoemde trechterbekercultuur, een neolithische boerensameleving die tussen ruwweg 4000 en 2700 voor Christus in grote delen van Noord-Europa actief was. Deze mensen bouwden indrukwekkende collectieve graven van reusachtige stenen, bedoeld voor meerdere generaties overledenen. Rond Nadelitz, een klein dorp behorend tot de gemeente Putbus in de Landkreis Vorpommern-Rügen, bevonden zich ooit maar liefst zestien van zulke grafmonumenten. Dat maakt dit gebied tot een van de dichtstbevolkte prehistorische begraafplaatsen op het hele eiland.

Wat er nog overeind staat

Van die originele zestien graven zijn er vandaag de dag nog acht bewaard gebleven. Bij minstens dertien ervan gaat het om zogeheten grootdolmens, een specifiek type megalietgraf waarbij grote staande stenen een rechthoekige grafkamer vormen, afgedekt door een of meer zwaar dekstenen. Bij drie van de zestien graven is het oorspronkelijke type niet meer met zekerheid vast te stellen, zo ernstig zijn ze aangetast door de tand des tijds, landbouw of menselijk ingrijpen. Vijf van de graven dragen de officiële Sprockhoff-nummers 495 tot en met 499, een catalogiseringssysteem dat de Duitse archeoloog Ernst Sprockhoff in de twintigste eeuw ontwikkelde om de Noord-Europese megalietgraven systematisch in kaart te brengen.

Archeologisch onderzoek

In 1970 werden twee van de graven professioneel opgegraven onder leiding van de gerenommeerde DDR-archeoloog Ewald Schuldt. Schuldt was in die periode de autoriteit op het gebied van neolithische grafbouw in Mecklenburg en leidde tientallen opgravingen op het eiland en in de regio. Zijn werk heeft bijgedragen aan een beter begrip van hoe de trechterbekermensen hun doden begroeven en welke rituelen daarbij een rol speelden. De exacte vondsten uit deze opgravingen zijn helaas niet in publiek toegankelijke bronnen gedetailleerd beschreven, maar het onderzoek bevestigde de ouderdom en het karakter van de graven.

Praktisch en ligging

Nadelitz ligt in het zuidwestelijke deel van Rügen, op een korte rijafstand van Putbus, de elegante classicistische "witte stad" van het eiland. Het gebied rondom de graven is overwegend landelijk en rustig, met weilanden, bossen en kleine weggetjes die zich lenen voor een ontspannen wandeling of fietstocht. De graven liggen verspreid in het landschap en vergen enig speurwerk om allemaal te vinden, maar dat maakt de ontdekkingstocht juist aantrekkelijk. Stevige schoenen zijn aan te raden, want de paden kunnen modderig zijn. Er zijn geen officiële openingstijden of toegangsprijzen: het gaat om openluchtmonumenten die vrij toegankelijk zijn.

In de omgeving

Wie de megalietgraven bij Nadelitz bezoekt, combineert dit ideaal met een bezoek aan Putbus, waar de fraaie Circus, het park en het historische theater de moeite waard zijn. Ook de stoomtram "Rasender Roland" rijdt vanuit Putbus dwars over het eiland en biedt een nostalgische manier om de omgeving te verkennen. Rügen telt overigens meer prehistorische grafmonumenten, zodat liefhebbers van megalithische cultuur een heel uitstapjesprogramma kunnen samenstellen op dit wonderlijk gelaagde eiland.

Bron: Wikipedia