Jaromarsburg

Op het meest noordoostelijke puntje van Rügen, waar de krijtrotsen dramatisch afbreken naar de Oostzee, bewaart de aarde een geheim dat meer dan duizend jaar oud is. De Jaromarsburg is een van de meest fascinerende archeologische plekken van het Baltische kustgebied: een heiligdom waar Slavische stammen hun machtigste god vereerden, nu deels verzwolgen door de zee maar nog altijd tastbaar aanwezig voor wie de moeite neemt te kijken.

Geschiedenis: goden, vorsten en veroveraars

Tussen de negende en twaalfde eeuw was Kaap Arkona het religieuze en militaire hart van de Ranen, een Slavisch volk dat Rügen bewoonde. Op deze strategische kaap bouwden zij een tempelburcht gewijd aan Svantovit, hun hoogste godheid. Het heiligdom werd beschermd door de steile klifkust aan twee zijden, en aan de landzijde door een aarden ringwal die nog altijd zichtbaar is.

De macht van deze cultusplaats lokte veroveraars. In 1136 werd de burcht al eens ingenomen door de Deense koning Erik II, waarna de Ranen gedwongen werden gedoopt. Zodra de Deense vloot echter vertrok, hervatten zij hun oude geloof en heroverden de vesting. Pas in 1168 beslechtte de Deense koning Waldemar de Grote de strijd definitief: samen met bisschop Absalon veroverde hij Kaap Arkona en vernietigde het beroemde godenbeeld van Svantovit, dat volgens de middeleeuwse kroniekschrijver Saxo Grammaticus vier gezichten had en van kolossaal formaat was. Het eiland werd een Deens leen en er werden kerken gebouwd. De tempelburcht dankt haar huidige naam aan Jaromar I, de Ranenfürst die na de Deense verovering als vazal van Waldemar zijn volk bleef besturen.

Wat de zee wegneemt: erosie en onderzoek

De kliffen van Kaap Arkona zijn prachtig maar meedogenloos. Elke eeuw verdwijnt er tien tot twintig meter land over de rand, meegesleurd in de Oostzee. Dat heeft zijn tol geëist: naar schatting bestaat het huidige oppervlak binnen de verdedigingswal nog maar uit een derde van het oorspronkelijke terrein. Lange tijd dacht men dat de Svantovit-tempel volledig verloren was gegaan aan de kusterosie.

Dankzij urgente archeologische noodopgravingen van de afgelopen jaren is dat beeld bijgesteld. Onderzoekers troffen de plek van de tempel aan: een rechthoekig gebied dat volledig vrij was van vondsten, maar waaromheen juist wél artefacten werden gevonden. Vermoedelijk betrof het offergeschenken, waaronder delen van gebroken wapens. De leegte van de tempelgrond zelf en de rijkdom van de omgeving spreken een duidelijke taal over hoe zorgvuldig dit heiligdom ooit werd beheerd.

Wat je ziet

Wie vandaag de Jaromarsburg bezoekt, ziet in de eerste plaats de imposante aarden ringwal die het terrein aan de landzijde omsluit. De klifkusten rondom spreken tot de verbeelding: hier stond ooit een heiligdom dat mensen van heinde en verre trok. Het terrein zelf is open en deels onbebouwd, waardoor je de ruimtelijke logica van de oude vesting goed kunt aanvoelen. De combinatie van historische diepgang en het ruige kustlandschap maakt dit tot een van de meest atmosferische plekken op Rügen.

Praktisch en ligging

De Jaromarsburg ligt op Kaap Arkona, het noordelijkste punt van Rügen, behorend tot de gemeente Putgarten. De kaap is bereikbaar via een autovrije zone; van het parkeerterrein bij Putgarten lopen bezoekers of rijden met een toeristisch treintje naar de kaap. Combineer het bezoek met de nabijgelegen vuurtorens van Arkona en het vissersplaatsje Vitt voor een complete dag in dit bijzondere uithoekje van Rügen.

In de omgeving

Direct bij de Jaromarsburg staat de befaamde Königstreppe, een trap met 230 treden die het 42 meter hoge klif afdaalt naar het strand. Kaap Arkona is een ideaal vertrekpunt om de Schaabe te verkennen, de smalle zandstrook die het noordelijke schiereiland Wittow verbindt met de rest van Rügen. Voor wie meer wil weten over de Slavische geschiedenis van het eiland, biedt het omliggende landschap tal van wandelroutes die de verbeelding aanwakkeren.

Bron: Wikipedia