RRP 117 Putgarten

Hoog boven het noordelijkste puntje van Rügen steekt een opvallende installatie af tegen de Baltische hemel: het RRP 117 in Putgarten. Wie over de kustweg naar Kap Arkona rijdt, kan er niet omheen. Deze radartoren is geen toeristische attractie in de klassieke zin, maar trekt gegarandeerd de blik en de nieuwsgierigheid van iedere bezoeker die dit afgelegen hoekje van het eiland verkent.

Wat is het RRP 117?

Het RRP 117, voluit "Remote Radar Post 117", is een actief luchtverdedigingsradarsysteem dat werkt in de L-band en gebruikmaakt van een zogeheten phased-array-antenne. Dat wil zeggen dat de radar zijn stralingsbundel elektronisch stuurt, zonder dat de antenne fysiek hoeft te draaien. Het systeem is een variant van de Amerikaanse AN/FPS-117, een driedimensionaal radarsysteem dat oorspronkelijk in 1980 werd ontwikkeld door GE Aerospace, inmiddels onderdeel van Lockheed Martin. In Duitsland is het in gebruik bij de Einsatzführungsdienst van de Luftwaffe, de dienst die verantwoordelijk is voor de luchtverkeersleiding en luchtverdediging.

Geschiedenis en achtergrond

De AN/FPS-117 werd aanvankelijk ontworpen voor een heel andere omgeving: het barre noordpoolgebied. Het systeem maakte deel uit van het Amerikaanse en Canadese "North Warning System", de opvolger van de beroemde DEW-linie (Distant Early Warning). Het grote voordeel van dit radartype is dat het op afstand bediend en bewaakt kan worden, met minimale aanwezigheid van personeel ter plaatse. Vergeleken met de systemen die het verving, werd daarmee tot vijftig procent bespaard op onderhouds- en operationele kosten. Die remote werking verklaart ook de naam: "Remote Radar Post". Het systeem heeft een indrukwekkend detectiebereik van ongeveer 370 tot 460 kilometer, waarmee grote delen van het Oostzeegebied vanuit Putgarten in kaart kunnen worden gebracht.

Wat je ziet

De installatie bestaat uit een markante phased-array-antenne, een plat, rechthoekig radarscherm dat op een toren of mast is gemonteerd. Anders dan bij klassieke ronddraaiende radarschotels oogt het RRP 117 statisch en bijna sculpturaal. De antenne is opgebouwd uit een groot aantal kleine stralingselementen die samen een nauwkeurige, smalle bundel vormen. Bezoekers die in de buurt van Kap Arkona rondlopen, zien de installatie van een afstand en kunnen hem fotograferen, maar de directe omgeving is afgezet en niet toegankelijk voor het publiek. Dat hoort ook zo bij een actieve militaire installatie.

Ligging en praktisch

Het RRP 117 staat in Putgarten, een klein dorp op het schiereiland Wittow, het uiterste noorden van Rügen. De locatie is geen toeval: vanaf dit punt heeft de radar vrij zicht over de westelijke Oostzee en aangrenzende luchtruimen. Voor bezoekers is Putgarten vooral interessant als stopplaats op weg naar Kap Arkona, het meest noordelijke punt van Rügen met zijn historische vuurtorens en de indrukwekkende krijtrotsen langs de kust. Een parkeerplaats bij Putgarten fungeert als vertrekpunt voor wandelaars richting het kaap.

In de omgeving

Wie toch de moeite neemt naar dit uithoekje van Rügen te rijden, wordt beloond met een van de mooiste landschappen van het eiland. Kap Arkona met zijn twee vuurtorens en de Slavische ringwal Jaromarsburg liggen op wandelafstand. De kustlijn biedt spectaculaire vergezichten over de Oostzee, en bij helder weer zijn zelfs de contouren van het Deense eiland Møn zichtbaar. Het pittoreske vissersplaatsje Vitt, met zijn rieten daken en oeroude sfeer, ligt een kort stukje verderop en vormt een rustgevend contrast met de high-tech radar op de heuvel.

Bron: Wikipedia